فرزندان آخرت باشید

ورق می زنم کتابی را که برگ برگ آن راهنمای زندگی است و در صفحه ای از آن تأمل می کنم تا برای لحظاتی به آن صدای آسمانی گوش دهم و دلم آرام و قرار بگیرد. شما در مسجد جامع کوفه اید. سال 63 هجری است و حالا جنگ «جمل» تمام شده است و مردمی که هرگز قدر شما را ندانستند و ندانستند که «علی»(ع) کیست، آمده اند تا صحبت هایتان را گوش دهند و می شنوم که می گویید: «بکوشید از فرزندان آخرت باشید نه دنیا» و بعد از شنیدن آن سخنرانی طولانی و شیوا از مسجد بیرون می آیم و برای لحظاتی به این جمله فکر می کنم. نگران بودی؛ نگران مردمی که خود نمی دانستند چه می کنند و به کجا می روند، اما شما خوب می دانستید راهی که مردم هم روزگارتان برگزیده اند سرانجام خوبی نخواهد داشت. می دیدی مردم اسیر هوا و هوس شده اند و دچار آرزوهای طولانی. می دیدی آنها فرزندان دنیا شده اند نه فرزندان آخرت و تو می خواستی آدمهای هم روزگارت و حتی آدمهایی که بعد از رفتن تو و در زمانهای دیگر می آیند فرزندان آخرت باشند نه دنیا. می دانستی فرزندی آخرت و فکر کردن به آن روز بزرگ است که می تواند آنها را از خواب غفلت بیدار کند و آنها را هوشیار سازد تا بیش از پیش سرگرم دنیا نشوند و به فکر آخرتشان هم باشند. می دانستی در آخرت آدمها به دیدن خداوند می روند و باید به او جواب دهند سالهایی را که در زمین بوده اند چه کرده اند و در کوله هایشان چه به آخرت آورده اند. و یادم می آید تو دنیا را در خطبه ای «دارالبلیه» نامیده ای. در مسجد کوفه، دنیا را به ظرف آبی تشبیه کردی که از آن اندکی مانده است و به سرعت در حال تمام شدن است و چه تشبیه زیبایی؟ چه کسی جز «علی»(ع) می تواند این همه با مردم زیبا سخن بگوید؟ و این همه نگران مردم باشد، مردمی که دچار غفلت شده اند؟ علی(ع) پرورده دامان پاک پیامبر(ص) است و جز این نباید از علی(ع) انتظار داشت. نگرانمان بودی، نگران ما آدمهایی که دچار آرزوهای دور و درازیم و تو می دانستی آرزوهای دور و دراز، آخرت را از یادمان خواهد برد و تو نمی خواستی آخرت را فراموش کنیم. می دانستی اگر آخرت را فراموش کنیم یکسر سرگرم دنیا خواهیم شد و تو از اینکه مردم را سرگرم دنیا ببینی نگران بودی و ای کاش مردم کوفه و ما این را می دانستیم. دلتنگم دلتنگ که گاهی همه چیز را فراموش می کنیم حتی شما را و آن حرفهایی را که می تواند ما را خوشبخت کند و تو را می بینم که نگرانی، نگران ما آدمهای غافل.

بهداشت روانی

• کلمه بهداشت روانی چقدر برای شما آشناست؟
• چه ارتباطی بین بهداشت روانی و اختلالات روانی وجود دارد؟
• چگونه می‌توانیم بهداشت روانی خود را حفظ کرده یا بهبود ببخشیم؟

واژه بهداشت (Health) و سلامتی همیشه انسان را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است. تدوین برنامه‌های تربیتی – بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه ، جلوگیری و درمان بیماریها نمونه‌ای از این اقدامات بشری است. بهداشت در یک تقسیم کلی به دو نوع "بهداشت جسمی" و "بهداشت روانی" تقسیم می‌شود. ولی آنها همپوشی‌های زیادی را با هم دارند (بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند).
بهداشت روانی از آن جهت که رابطه مستقیمی با "عملکرد فردی – اجتماعی" و آسیب‌های روانی – اجتماعی" دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است و این اهمیت باعث تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد بهداشت روانی در سه بعد " پیشگیری ، درمان و توانبخشی" می‌شود این سه بعد در برگیرنده تمام اهداف و فعالیت‌های بهداشت روانی است.

تعاریف بهداشت روانی

تعریف سازمان بهداشت جهانی

سازمان بهداشت جهانی ، بهداشت روانی را اینگونه تعریف می‌کند: "بهداشت روانی در درون مفهوم کلی بهداشت قرار دارد و بهداشت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقش‌های روانی و جسمی ، بهداشت به معنای نبود بیماری یا عقب ماندگی نیست."

تعریف انجمن بهداشت روانی کانادا

انجمن بهداشت روانی کانادا در یک دید جامع بهداشت روانی را در سه قسمت "نگرش‌های مربوط به خود ، نگرش‌های مربوط به دیگران و نگرش‌های مربو به زندگی" تعریف می‌کند. از نظر این انجمن بهداشت روانی یعنی : "توانایی سازگاری با دیدگاههای خود ، دیگران و رویارویی با مشکلات روزمره زندگی."

عوامل موثر بربهداشت روانی

بهداشت روانی افراد متاثر از عوامل متعددی است، اگر چه این عوامل به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار می‌گیرند ولی در واقع این موضو ع چند وجهی متاثر از یکدیگر است. بدین معنی که افراد به علت شرایط محیطی یا عوامل فردی تعادل و آرامش روحی شان دچار تغییراتی می‌شود و هر چه شدت این عوامل زیادتر باشد، تاثیر و تهدیدش بیشتر خواهد بود. عواملی همچون : "عدم برآورده شدن نیازهای اولیه، ناکامی، استرس، یادگیری، مسائل اجتماعی و رسانه های جمعی و... از عمده ترین تاثیرگذاران بر بهداشت روانی هستند.

ابعاد بهداشت روانی

پیشگیری نوع اول (Primary Prevention)

هدف این نوع از بهداشت روانی ممانعت از شروع یک بیماری یا اختلال است، "با حذف عوامل کلی کاهش عوامل خطرساز ، تقویت مقاومت افراد ، دخالت در فرایند اختلال" بدست می‌آید." برنامه‌های آموزش بهداشت روانی (نظیر آموزش والدین برای تربیت کودکان ، آموزش تاثیرات مصرف الکل و مواد و...)، برنامه‌های بالا بردن کارایی و توان افراد (نظیر برنامه‌های تقویتی برای کودکان محروم) ، ایجاد سیستم‌های حمایت اجتماعی (نظیر بیمه‌های درمانی ، ایجاد و حمایت از گروه‌های محلی و اجتماعی حمایت کننده از افراد مبتلا)" نمونه‌های پیشگیری نوع اول می‌باشد.

پیشگیری نوع دوم (Secondary Prevention)

هدف اقدامات این بعد از برنامه بهداشت روانی ، شناخت به موقع و درمان فوری و مناسب اختلال (یا بیماری) است. تمام نظریه‌ها و اقدامات درمانی نظیر "دارو درمانی ، رفتار درمانی ، شناخت درمانی ، گروه درمانی ، روانکاوی و ..." در غالب این بعد از بهداشت روانی قرار می‌گیرد.

پیشگیری نوع سوم

هدف این بعد از بهداشت روانی ، بازگرداندن و حفظ تمام یا قسمتی از توانایی‌های از دست رفته فرد به علت اختلال (یا بیماری) است، تا فرد بتواند به گونه‌ای مفید و سازنده به زندگی "خانوادگی ، اجتماعی و شغلی" خود باز گردد. در واقع برنامه‌های این بعد با "توانبخشی" (Rehabilitation) افراد و جلوگیری از بازگشت مجدد اختلال (یا بیماری) در فرد و حفظ و پیشبرد سلامت ایجاد شده توسط درمان ، سروکار داشته ، اقدامات قبلی را تکمیل می‌کند.

سوز عشق در کلام شهداء

خدایا دوست می دارمت و تو خود بر صداقتم گواهی جز تو که را دوست بدارم جز تو که را بخوانم ای وای بر من که جز به تو دل دهم و علقه ببندم . معشوق من ! تو خود میدانی دلم می خواهد در فراقت آنقدر بگریم که آب چشمانم بپایان رسد تا شاید خونابه دیدگانم به لطفت وادارد ای مخزن لطف و ای معدن رافت و رحمت بسوزانم خواب از چشمانم در ربا و مرا هرگز تنها مگذار آنچنانم به آتش کش که حتی اعمالم بسوزد و بین من و تو هیچ چیز دیگری نماند.
مولایم سید و سرورم
خودم هم نمی دانم چرا یاد تو به گریه ام وا می دارد شاید گریه ام برای آن باشد که دوست دارم که دوستت داشته باشم همین را واقفم که محبتت را به دل گرفته ام آه ای محبوبم از سرای رحمتت مرانم .
وای بر من اگر دست رد بر سینه ام بزنی . وای بر من اگر کالایم را نپذیری . با چه رویی به روی دنیا بنگرم اگر شیدایم نخوانی .
پروردگار من خسارت کردند آنان که جز تو را برگزیدند و باختند آنان که تو را فروختند من چگونه رستگار خواهم بود اگر از گروه ایشانم بدانی ! می خواهم از سر صفا با تو نجوی کنم پرنده دلم را بیاد تو پرواز می دهم هدایتگرم باش خدایا قصد دارم لحظاتی دیگر پیشانی عبودیت برخاک بگذارم و با استعانت از روح و کلام مولایم علی علیه السلام به عرض احترام و ادب در پیشگاهت مشغول شوم و به انابه و استغاثه از درگاه رحمتت مصلحت را طلب کنم . میخواهم با دلی شکسته و عقلی بگل مانده ندای یا غفار یا غفار سر دهم . می خواهم با اشک دیدگانم زیر انداز مسجد عشق را شستشو دهم و با پریشانی از تو می خواهم که جز غیر از خود را از دلم بیرون کن پروردگار من بربنده بی مقدارت رحم کن و بنما به من حقیقت آنچه را در کمیل می خوانم . خدایا خدایا راست می گویم و براستی فقر و مسکنتم را بدرگاهت ارمغان می آورم که بندگی ات سخت است به خودت قسم اگر یاریم نکنی دست بسته اسیر شیطانم خدایا می انگارم بخاطر تو به قلب دشتهای سوزان خوزستان آمده ام و می پندارم که جز تو دیگر هدفی ندارم . پس وای برمن . بر من اگر در آن روز عظیم پرده از اعمالم برگیری و خاکستری را حاصل اعمالم بگردانی الهی به آن عاشق عادل به آن فانی مجاهد سوگندت می دهم چنان حالی عطایم کن که از غیر تو منقطع گردم تا با تو باشم جز تو را نبینم دست رحمتت را بر سر و صورتم بکش و از خود بی خودم کن .
ای سوزاننده دل داران و محبوب جویان . الهی اگر حبیبم بخوانی همانگام راضی ام که جانم را بستانی . اگر حبیبم بپذیری بهشت را برای اهلش می گذارم و به آتش جهنم راضی می شوم اگر تو مرا حبیب خود بدانی و در میان دوست دارانت قرارم دهی کیست که حبیب تو باشد و آتش برای او بهشت نباشد